Oct
Begin van het kwaad
Charles Taylor, de voormalige president van Liberia, staat in Nederland terecht voor het Sierra Leone Tribunaal. Hij is aangeklaagd voor oorlogsmisdaden. Van 1989 tot 2001 woedde er in Sierra Leone en Liberia namelijk een wrede oorlog. In de VPRO drieluik ‘Begin van het Kwaad’ gaat radiomaakster Jacqueline Maris opzoek naar de oorzaak van deze oorlog en de absurde wreedheid. Het zijn drie fascinerende – met liefde, knap gemonteerde- documentaires. Hobbelend over modderpaden en in oude rebellenwijken hoor je de heftige verhalen van oud kindsoldaten.
Oct
Tied fur un pafke
Spannend, live radio maken, toch? Jammer alleen dat er op live geen snelspoelknop zit. De verslaggever van Radio Agricultura (Chili) rekent uit hoelang de reddingsactie van de opgesloten mijnwerkers gaat duren: 5 man in 4:45′ = zo’n 33 uur in totaal. De presentator in de studio hoort het aan, denkt: “nog 28 uur te gaan”, en steekt er maar vast eentje op. Met een namaak Zippo, vermoedelijk.
Sep
Met een ijspriem in je hersens
Toen ik in Los Angeles woonde, begon mijn liefde voor radio. Al die uren in de auto op de snelweg… soms, als ik door Amsterdam fiets, mis ik die verloren file-uren, waarin de mooiste verhalen zomaar op je af kwamen.
Een verhaal waar mijn mond van openviel, is ‘My Lobotomy’ – de reis van Howard Dully. Dully werd als kind geopereerd door de beruchte dokter Walter Freeman. Deze voerde zogenaamde ‘lobotomieën’ uit, waarbij hij de hersenhelften van zijn patiënten scheidde met… een ijspriem. Geloof het of niet, deze operaties trokken in de jaren ’50 volle zalen. Men geloofde dat de methode werkte tegen schizofrenie en hysterie. In ‘My Lobotomy’ reist Dully terug naar het verleden om zijn vader te confronteren met de vraag: hoe kon je dit laten gebeuren?
Sep
Alsof je iets aan verschillende vrienden uitlegt
Vrijdag, Hamburg. Een zaal vol ‘promi’s’ is aangerukt voor de uitreiking van de gloednieuwe Deutscher Radiopreis. lees meer
Sep
Mobieltjes hoorspel
Misschien net over de rand van de radio, maar erg leuk om over door te denken: het mobieltjeshoorspel. Mobiele telefoons met GPS -en wie heeft dat nou niet?- die afhankelijk van waar je staat een deel van een hoorspel laat horen. Begint vandaag in Berlijn met een stuk dat Verwisch die Spuren (Wis je sporen uit) heet. Dit is de promo:
Komend jaar komt er ook nog een project dichter in de buurt, in Keulen. En de link met radio? Het is een (van de vele (radio-))experiment(en) van Deutschlandradio Kultur, dat hier de boel toelicht. In het Duits dat dan weer wel. Hoe dan ook: Experimenten Door En Met Radio, ook mooi, toch?
Aug
Zullen we ‘ns ‘n Stationcall doen?
Eigenlijk is dat typisch radio, die zenderpingel of starttekst. Voor hele generaties wás het radio, niet alleen mooi, maar ook stoer. Je vader of je opa oefende het op zijn zolderkamertje..
O.k. de aftrap is voor die opa: AFN, de Amerikaanse legerradio, uit de tijd dat we de Amerikanen nog hoog hadden zitten. Ze leerden half West-Europa Rock&Roll en de radiopiraten hoe moderne radio klonk.
Berlijn in de jaren veertig: soldaat John Doe doet de stationcall en zet alvast “Goodmornin’ Vietnam” in perspectief. Take it away..
Aug
Platgereden lichamen
In 1989, de opstand op het Plein van de Hemelse Vrede. De beelden herinneren we ons nog. Die tanks, die man die er voor stond (wat zou daar nou mee gebeurt zijn?). Daar waren natuurlijk ook verslaggevers bij. Onder andere Frenk van der Linden die in de loop van april en mei heel veel bijdrages leverde vanuit Peking. Een journalist zóu altijd neutraal moeten blijven en zijn emotie binnenboord moeten houden, maar het lukt niet altijd.
Verslaggever Frenk van der Linden houdt het niet meer:
“Ben je er al?” (en de rest van Het Gebouw)
Aug
Gesproken woord
Taal is een lastig ding. We stoten klanken uit, verbinden er een betekenis aan en denken vervolgens dat we elkaar begrijpen. Zonder taal zijn we nergens. Vanaf het prille begin van de radio is gesproken woord het hoofdbestanddeel. Wat zou radio zijn zonder taal? Een wereld zonder woorden kun je je eigenlijk niet voorstellen. Toch hebben radiomakers Jad Abumrad en Robert Krulwich dat nu juist wel geprobeerd, in hun documentaire Words uitgezonden bij WNYC, de publieke radiozender van New York. Het is een knap gemaakt drieluik.
Taal is geen vast staand iets, al denken we dat wel eens. Het is veranderlijk en misschien moet je je niet eens afvragen of dat erg is. Taalverloedering is van alle tijden, daarom is het vaak moeilijk om eeuwen oude teksten nu nog te kunnen begrijpen. Helaas is er geen eeuwen oude radio. Ik ben namelijk enorm benieuwd hoe mensen in het verre verleden spraken; hoe het echt klonk. En hoe zal de radio klinken als ik grijs en bejaard ben? In Zomernachten geeft Ramsey Nasr een voorproefje van de taal in 2095. Ik heb het inmiddels meerdere keren beluisterd en het blijft me verbazen. Even dacht ik zelfs, dat eeuwen oude radio ook wel zo zou kunnen klinken.
Aug
Radio 007
Niet op je SoundSystem maar op radio’s waar de zenders nog mogen kraken zijn ze nog altijd te horen: nummerzenders. Onbekende, stiekeme zenders waar vrouwen- of zelfs kinderstemmen monotoon “e-le-ven, ni-ne, se-ven-teen” opdreunen of, zoals ik ze leerde kennen, “fü-nef, drei, zwo” via de buizenradio van mijn opa. Urenlang, soms onderbroken door hele enge synthesizermuziek. Ik dacht dat ze met de koude oorlog uitgestorven waren, maar dat klopt niet. Ze zijn er nog altijd en niemand weet precies van waar ze uitzenden, wie het zijn en wat ze willen. Mijn Duitse mevrouwen staan ook in dit lijstje, maar het is allemaal veel spannender en afwisselender.
Aug
Dorpen opkopen
Veel Italiaanse bergdorpen verpauperen. Ze ontvolken in hoog tempo en vallen dan ten prooi aan leegstand en uiteindelijk blijft er niks anders over dan ruïnes. Tot nu. Want een steenrijke Italiaanse Zweed (of andersom) koopt hele dorpen op. Correspondent Bas Mesters ging voor de NOS op zoek naar die mecenas, om te kijken hoe dat daar gaat.
Je waant je in de smalle kerktorentjes, hoort de hond hijgen en het liefst zou ik gelijk een ticket boeken naar Italië. Maar ergens achter in mijn hoofd roept een stemmetje. Dat stemmetje vraagt zich af of het wel zuivere koffie is. Eén iemand die hele dorpen opkoopt? Het is óf een van de grootste filantropen van deze tijd óf een briljant projectontwikkelaar.